Li ptite comere avou l’ blanke camizole/II

Èn årtike di Wikisource.
Aller à la navigation Aller à la recherche
Emojione 270F.svg Ciste ouve ci egzistêye eto divins ds ôtès ortografeyes : Feller.
II
rortografiaedje da Pablo Sarachaga, 2005

On dimegne nén come èn ôte

« Eyu çki t' vas co trinner, al nute, hê, Påtchou Piket ? » dit-st i Rutabaga après messe. C' est l' moumint k' on s' ratrokele å cou d' l' eglijhe po vey comint çk' on va cschirer l' tins del vesprêye et del shijhe. Minme li Pire Djan-Rnåd et Blanc Cabu, ki n' creyèt pus ni a Diu ni a Diåle, s' amoennèt pyim pyam po-z ariver djusse cwand les djins sôrtixhèt do tchapå d' l' eglijhe.

On dmeure sitampé la on cwårt d' eure, ene dimeye eure. E l' esté, on s' ashît sol muraye da Tchofile. Cwand i fwait mwais, dji fjhans nosse raploû dins li ptite guerite po ratinde l' otobusse; oubén k' dji moussans direk amon Claire po boere nosse dimey et djouwer ene pårt di couyon.

- O! mi, dj' irè coûtchî a l' paroe avou seur pont d' comere al siponte, di dj' franc batant. Dji doe-z eraler a Brussele dimwin di ttå matén, et del vesprêye, dji t' waeranti ki dji m' va fornåjhi po waitî d' fote li petêye a Rdû. Ti sins bén k' après ç' tournêye la, dji srè bén trop scran po m' aler ctoide et s' di pesteler avå les såles di danse a l' nute.

- T' as todi minti, la, valet. Waite, tén, t' as l' nez ki racrole. Ti sreus mo malåde va, ki ti n' pous nén ddja ndaler ås comeres li semdi po n' nén-z ariver taené come ene pea sol terén li dimegne del vesprêye, et d' co-z esse resseré po l' dimegne a l' nute. C' est nén po rén k' on t' traite di rôleu d' dicåces.

- Portant, c' est come dji tel di, la, vî chôgnård, ki ti n' mi croes nén. Ti n' as k' a vni vey ti-minme e m' lét, s' i n' ti fåt k' ça por twè esse binåjhe. Dji n' rexhrè nene pårt, ki dji t' di.

- Et mi ossu ! Seur ki dj' î vénrè vey, paret. Alez ! c' est d' moussî amon l' Claire po-z è dischinde ene u deus, insi. Dj' a l' gozî k' est fén dzaiwé, la, mi. Dj' è profitrans po taper èn ouy so les ptitès gazetes po vey eyou çki dj' irans po s' aler cscheure li dispouye al nute.

Dj' a schapé deus gôls del vesprêye: onk so on coirner k' åreut yeu moussî dé l' piket; et èn ôte ki l' gôl aveut stî lobé, k' il aveut rexhou trop lon foû d' ses pietches, et k' dj' a stî rcweri cåzu sol lene. Dji n' nos avans nén seu pårtaedjî avou Rdû; ç' a stî foirt å foirt tot l' tins, et dj' avans roisté l' match so onk a onk. Après l' pårt, dj' avans co stî goirdjî on ptit côp après les dmeys a l' hobete do fotbale di Rdû, pu dj' a rabrouyî vitmint a l' måjhon. Dji m' a rschuré comeifåt et dj' a metou mes beas mousmints d' dimegne.

« Maria Deyî! Bén ci n' est pus lu k' est lu », dit-st ele li mere. « Ou çki t' vas, ki t' t' as fwait si faråd. Ti rlûs come on noû sô. »

« Dji m' va ou çki les gades si soukèt », a dj' respondou.

Dji n' inméve nén k' li mere, - et l' pé d' tot, mes sours - såyénxhe åk so mes courtizaedjes. Ki ça våye come ça vout, les «gamenes» - c' esteut insi ki dj' loméve mes deus sours - li raprindrént todi vite assez avou leus camaerådes di scole. C' est co bén d' astcheyance s' i n' a nén ene pareye a zeles k' est metowe po m' rilurter ttaleure si dj' va al dicåce a Atrivå.

Voess bén, don, k' ti t' î croes ddja! Hôw, valet! I n' fåt nén vinde l' oû k' est co e cou del poye. Cwand ti l' årès, t' el hosrès. Motoit k' li ptite comere avou li blanke camizole årè en espaitchmint; u k' ses parints n' li lairont nén rexhe tote seule… Mins dispu l' tins ki dj' rôle li payis, dj' a apris a cåzer ås parints, sortot ås meres. S' i gn a k' ça come pire dins li roye, dji trovrè todi bén l' toû po l' aveur voye. Alez ! Ene pitite dierinne bårbôjhe di ciraedje so les solés; remantchî l' paplote k' est metowe di bijhair. Dji vou ranukî les lacetes; dji les ecrameye on côp, deus côps; ci n' est k' do troejhinme côp ki dj' parvén a fé li flotche. Li mere voet bén ki dj' pestele come ene vatche k' est po fé l' vea; et elle è profite po m' sicreper on pô li coyene. « Tot doûs, m' valet. Mareye ki fortrote s' epîte dins ses cotes. Ti n' î es nén co, va, û çki l' pitit boulome s' a rispoizé. »

C' est araedjant di n' nén poleur catchî k' on-z est so des tchôdès braijhes. Bén, va, i våt co mî l' laire dire ki di n' responde. C' est l' ci k' est l' pus malén ki s' tait.

Dj' apice bea-z et roed li pindant d' clés avou les cenes di l' oto, et hay evoye come on fô après Glaireuse.

Tén, wai, k' i gn a co bén des sconcires so l' dizeu d' Tchanmont. Dji n' l' aveu nén ddja rlevé e rpassant l' ôte djoû al nute. Mins por mi, c' est les dierinnes. Dj' a idêye ki dj' srans d' abôrd foû d' l' ivier et ki ttafwait srè rlignî po dins ût djoûs. On a ranoncî do bea tins å posse å matén. C' est nén l' tot d' tuzer, valet.

Waite a ti ovraedje! La k' t' as stî rôler dins on pexhotisse.

Tén! k' est çki c' est di ç' foye di papî la k' est ki trinne la a l' tere ? Dandjreus åk ki kéconk årè leyî toumer foû d' si potche et k' on-z årè rtchôkî dins li nanxhe po les papîs d' oto; et k' ele end årè schipé djus. Tén, ça m' dene ene idêye, ça…

Vo m' ci a Viyance. Tén kî çki vla ! C' est li viye Floreye di Pousse k' est ki raschouve si pavêye avou s' ramon. Dire k' ele n' a jamwais pont volou atchter d' brouxhe, don! Ele n' end a k' po s' ramon. Et l' ké, diale m' ancate! On vî brostion k' est mougnî cåzu djusk' å sto; djusse bon po schover les rans d' coshet et eco! Mågré tot, li Floreye di Pwis', c' est m' camaeråde. C' est ene viye comere ki va seur so ses septante ans, mins k' est co mo reverante po si ådje. Ele tént deus vatches, troes veas et cwate lapéns, et s' lezî trove todi on ptit cayet po houkî l' veterinaire. Et come ça pout todi ratinde, c' est mi k' est e dvwer d' î aler vey cwand dji rvén a Transene al fén del samwinne.

- I n' a rén d' malåde cisse samwinne ci, ô, Floreye ? di dj' avou ene glignete tot e båcant pal vite do hintche ouxh.

- Bén, gråce a Diu, nonna. Mins taijhans nos ! I n' fåt nén cåzer di çki va bén; ça atire les mwais sôrts. » Dji n' lyi lai nén dire, ca ôtrumint dj' estans voye po djusk' a dmwin.

- Dijhoz, ô, Floreye, kî k' c' est, don, les djins ki dmorèt al rexhowe di Glaireuse, li dierinne pitite cinse, a hintche en alant come po-z aler ås troufreyes ?

- Bén c' est Popol di Kebea, don, ki c' est co parint avou mon Dolfene, li vijhene di vosse mononke; savoz bén, don… »

Ele vout dire ôte tchoi… Ele si rapinse. Mins, mi, dji fwai l' ci ki n' a nén oyou. Dj' ebreye vitmint li prumire et dji creye on « merci bråmint des côps, la, Floreye, et a rvey, insi ». Et pwis, a djemi voye après li voye del Djustice et li gåre d' Anloe! C' est todi mi k' i fåt ki mete on halte-la ås dvizaedjes avou li viye Floreye do Pousse. K' est çki vos vloz! Les viyès comeres, c' est totes tchawetes inla. Cwand c' est ki vs copinez avou zeles, ca pô k' vos levîxhe vosse linwe å hôt, ele ratakèt avou leus litaneyes et leus ranguinnes ki c' est des « rva-z î » k' on n' è voet pus li fén. Et vs såroz co po vosse goviene ki les noveles da Floreye do Pousse, c' est todi les dierinnes codowes. Dj' åreu bén yeu conoxhance des pus tchôdes so les djins d' Glaireuse si dj' åreu volou, mins c' est ki l' solea esteut ddja bel et bén dischindou et c' est nén môde di djin k' d' ariver a ene måjhon k' on n' conoxhe nén après solea djus.

Cwand dj' a passé houte del cresse di Fidjoyé, i gn aveut ddja pus k' ene rodjeur å coûtchant, et ç' n' est k' diviè l' anuti k' dj' a apwinté li viye voye des troufreyes, djusk' a djondant li måjhon del pitite comere avou li blanke camizole. I gn aveut djusse del loumire après les ståves. Dji va po moussî po prumî ouxh, mins il esteut seré. Dandjreus po-z espaitchî les corants d' air ki s' fijhèt todi dins on ståve cwand c' est k' on-z ouxhele po on rén. I n' a rén d' pus mwais k' les côps d' air po les veas atraper li tosse. Mins pal bawete des poyes, et pa l' vite do purnea, on-z oyeut les tchinnes ki s' kitchoként. Dandjreus k' les biesses estént ki goirdjént après l' four metou å ruslî. D' èn ôte des costés, pa l' vite del pitite plaece inte les ståves et li måjhon, on etindeut brouyî li scrameuse a laecea. C' est ki l' sougne il esteut d' abôrd houte, la, ça.

Al plaece di toker a l' ouxh do ståve - on n' sait jamwais; pa des côps k' il åreut yeu stî codåné po l' ivier --, dj' a moussî pal poite del gregne; u putoit pa on ptit ouxhlet k' est trawé dins li grande poite po-z î poleur intrer sins imbaras.

C' esteut co ene gregne come dins l' tins, avou les deus traveures, ene å dzeu do ståve des vatches et l' ôte å dzeu do ståve des veas.

Metou ki rwaitive li poite, å dbout del gregne, vs avîz l' hourdi, ki les tchvås moussént pa dzo dins l' tins. Et djusse å dzeu d' vosse tiesse cwand vs intrîz, i gn aveut co on racwén k' on loméve li berôdi.

A hintche en intrant, vos ravîz èn ôte pitit ouxh ki dnéve dandjreus sol sitåve des vatches. Dji m' sititche etur les ekipaedjes k' ont stî rintrés al gregne po l' ivier, et dji poûsse l' ouxh di l' inte-deus.

Les pindmints tchîpèt on ptit côp. Dj' arive dins on ptit passaedje inte deus mureas. A droete, vs avîz on coulot k' on meteut les tchvås dins l' tins, dandjreus. A hintche do ptit passaedje, houte do murea, vs avîz cénk shijh djinixhes tournêyes ki c' esteut surmint po rapleni après l' ivier.

L' alêye do mitan vineut d' esse rinetieye. Les vatches estént modowes et sterneyes. Elle estént ki golént dins li stamonêye après li farene di oidje et l' hacsele.

Faleut vey, valet, ké prumî ståve amon ces djins la. Totès vatches tournêyes. L' årtisse ni dveut waire tchômer avår ci, ca ça doet esse ene boune pratike po les boutnires. Waite d' apicî ç' cande la, taiss, twè, valet, po si pa des côps ti t' metreus a t' conte å payis.

Come di djusse, les vatches estént arindjeyes avou les meyeuses metowes å dvant, dé l' ouxh, po fé parexhe li ståve. Pu, elle alént e discrexhant djusk' ås djnixhes di l' anêye passêye, ki vnént d' veler pol prumî côp. T' aveus todi åjhey: t' end aveus nén ene pus laide å mitan des beles; nén ene minåbe; nén ene pitite sakêye ki t' åreus yeu dit d' leye « Waite on pô çtilale, kéne rawjheye ki c' est ! »

Li pere del pitite comere avou li blanke camizole, c' esteut seur on mo rwaitant ome.

Dj' esteu pierdou dins mes tuzaedjes, et dji n' l' aveu nén ddja veu ashid so on ptit xhame å fond do ståve ki rasgotéve ene bleuwe vatche. E m' aprotchant, dj' a avizé do côp k' li biesse fijheut del mamite, ca pa des côps, t' aveus li tete ki s' sitopéve, et pus des matons ki stritchént foû avou l' laecea. Lacobén ki ç' n' esteut k' a on cwårtî. Tén, wai, la on bon moyén d' fé si intrêye: mostrer k' on-z est di mestî, mins sins fé do ronflant come po dire ki les cinsîs n' î conoxhrént rén. Gn a des cinsîs k' e raprindrént bén a mwintes sicolîs veterinåres k' i gn a.

Mågré tot, al fén, dj' inme mî ataker ôtrumint:

- Bén on-z a co yeu vitmint roisté l' sogne, di dj', franc come on tigneus. » Dji djouwéve å ci k' on lyi respond: « Dji vs conoxhe bén, mins dji n' vos rmets nén ».

- Bén c' est k' c' est dimegne, la, enute. Il estéve tins d' s' avancî si on vout rwaitî l' fotbale å posse a imådjes ».

Tinoz, tinoz! Nost ome, c' est on Fåminwès. Portant si båshele cåzéve come pavårci. On voet bén rén k' a vey li djin ki c' est èn ome sins brut ki n' doet waire hanter avou les vijhéns. Mågré tot, c' est ene mo avnante djin.

On cåze di djetaedje et di modaedje et di cina — compurdoz: li mondaedje, li treyaedje, li traveure —, avou l' dierin tassea d' four k' esteut sotnou pås ôtes k' a velé et « ki dj' a bén manké d' aveur les boteass so l' tiesse ».

Pwis après, i m' mostere si môde d' elaxhaedje des biesses: po cmincî, elle ont tertotes on dobe loyén, por zeles ni nén aler ås ôtes. Et pwis, i lzî a emantchî on cwåré boket d' cur inte li biete et l' deujhinme anea.

« Cite anêye ci, so tote li campagne, dj' avans yeu djusse on vea ki s' a mussé; savoz bén, don, cwand c' est k' i s' distrapèt foû do loyén e rcoulant, et sins casser l' tchinne. C' estéve del nute. La co bén k' dj' avans on prumî tchén k' anonce do côp cwand i gn a ene biesse di disloyeye… Mins dji n' alans nén dmorer stampés la å ståve come des båbåds, dandjreus. Ratindoz ki dj' tire mes botes, et s' moussîz todi a l' måjhon. »

Dji n' sai nén si vs ôz rilevé ç' pont la, mins djusk' asteure, dj' ans cåzé di pus d' on cwårt d' eure avou l' Popol di Kebea sins k' i m' dimande kî çki dj' so et pocwè k' dji l' a vnou trover. La co åk, wai, ki vos n' trovroz nén amon les gros. Zels, i vs siplitchèt do côp ki vs sounez a leu-z ouxh.

Metans k' l' ome di Glaireuse mi rmet motoit bén: dji cmince a-z esse conoxhou come li mwais sô.

Pou-z ariver a l' måjhon, i fåt moussî pal pitite plaece avou li turbene. Li cinsresse est ki rxhoube les potikets del sicrameuse a laecea. Li crinme a ddja dandjreus stî roistêye å frigo, peur des microbes. Li scramé laecea po dner ås veas a stî vudî dins des bidons. I m' shonne ki c' est l' bon moumint po fé mi comission.

« Dji so l' ome di Transene k' a ramoenné vosse båshele di Libråmont djudi passé; savoz bén, don; li djoû k' i gn a yeu tant d' brouyård. Dj' a rtrové on papî dins l' oto. Dji m' dimande s' i n' åreut nén toumé foû del potche di si ptite blanke camizole, cwand elle a pris s' moutchoe po moutcher s' nez, k' elle aveut on pô l' matchurea. »

Po ça dj' aveu minti. Li fameus papî, ci n' esteut k' ene riclame d' invitåcion a on strimaedje di toeles di pintes a l' otel del Bårire. Mins c' est ç' fåsse comission la k' dj' aveu sondjî po fé mi intrêye amon les parints del pitite comere avou li blanke camizole.

Tins ki dj' cåzéve, l' ome s' a sblari. Ti n' åreu dit k' on lyi aveut acsegnî on côp d' baston padrî li hanete. Il a divnou blanc come on moirt. I s' a stî ashire so les montêyes etur li ptite plaece avou li turbene et li måjhon, come po s' raveur. Mi, dji n' compurdeu rén å tåvlea.

K' est çki dj' aveu dit d' må ? Dj' espere bén k' i n' aveut pont arivé d' måleur al pitite comere avou li blanke camizole.

On m' a fwait moussî al måjhon. Pwis, come il î fjheut stofant a cåze del cabolêye ki cujheut po les coshets, on m' a moenné al tchambe divant. On vneut d' aloumer l' crapåd et li plaece esteut djusse cassêye. On m' e vudî l' cafè et li gote. Li mere s' a lai flaxhî dins l' fåtûle å coulot, et s' e peté a braire come èn efant. Elle aveut tot l' air di dveur passer on mwais moumint. Dj' aveu co bén tchoezi m' djoû !

Mins k' est çki dj' aveu, diale, bén dit po les stoumaker inla ? Et si dj' aveu pa des côps låtchî åk k' i n' faleut nén, pocwè k' on m' aveut vudî on cafè, d' abôrd ? Dji n' e rvineu nén co ki dji ls a fwait toumer e saizinne inla. C' est tot l' minme ewaerant d' vey deus påjhûlès djins dins on sbarmint parey après deus fråzes et troes mots.

C' est a ç' moumint la k' dj' a tapé mes ouy sol djivå. Tén! dji vou k' on m' côpe li tiesse ki vo l' la e foto sol tchiminêye, li ptite comere avou li blanke camizole. Djournêye di Diu! Ele n' e nén candjî dispoy adon, paret. C' est come si on åreut yeu pris li foto djudi passé! C' est todi drole, ca les coleurs, zeles, sont ddja on pô sblareyes.

Li pere rintere a ç' moumint la, et i m' avize ki dj' so ki båke après li foto. C' est lu ki casse li basse messe:

- Vos djhoz k' vs ôz vnou ramoenner nosse båshele ciddé djudi passé. C' est vos l' oto ki s' a-st aresté dvant l' ouxh et k' a dmoré on moumint sol pavêye divant di rpårti, d' abôrd ?

- Djusse! C' est mi. Dji l' a rascontré k' elle esteut ki rivneut a pî, on pô houte do pont di Rcogne. Dji n' l' aléve tot l' minme nén leyî tote seule avå les voyes pa on tins parey, dandjreus.

- Comint çk' elle esteut ?

- Come so li foto k' est metowe laddé sol djivå, wai; les minmes ouys, les minmes tchiveas… Dji n' è vôreu nén fé on vraiy, mins dji croe, mildju, k' elle esteut minme mousseye come so li foto: avou ene pitite blanke camizole avou on rodje cour so li gavêye a droete.

« Doûs Djezus mizericôre! » k' elle e criyî li mere e cminçant a tchoûler plin si dvantrin et a si dlaminter come ene pierdowe; « Cwè çki dj' avans fwait å Bon Diu po k' i nos è fwaiye vey insi ? Ki lyi avans dju fwait, Maria Deyî, vos mel dirîz bén, vos ? Pocwè k' i pûnit les djins et k' i n' dit nén pocwè ? Pocwè k' i nos lait e poenne ? Si dj' ans fwait åk di må, k' i nos deye ké nouvinne k' i fåt fé, ké sint k' i fåt priyî. Ci n' est pus do djeu, ca ci n' est pus do djeu. Ké måleur! ké måleur todi ! Dji n' li sohaitreu nén co a on tchén. Â! les djins sont pus målureus k' les biesses; dji di: les djins sont pus målureus k' les biesses, di dj', pask' on n' les towe nén. »

Elle esteut ki hictéve et ki tchoûléve come èn efant. I gn aveut pont d' fén k' ele si råye. Si moutchoe ås ptits poes esteut fén frexh. Ele tronnéve di totes ses mwins ki grevissént et s' kitoirdént so les keutes do fåtûle.

L' ome a waitî del rapåjhî come il a plou. Pu, il a cåzé:

« Nosse båshele, Noyete d' abôrd, a toumé malåde diviè l' mitan d' l' awousse, la ddja bén troes ans. On drole di må, alez; ele si plindeut todi do vinte, sortot ene plaece djusse å dzeu del botroûle. Å cminçmint, on djheut avou li mere ki c' esteut d' mougnî d' trop d' biyokes — elle esteut rindowe après. Pa des côps elle esteut resserêye, et pa des côps, elle aléve a l' ouxh cwate cénk côps par djoû. Cwand c' est k' elle esteut resserêye, dji lyi fjhéns prinde ene barôjhe d' ôle di ricin dins ene pitite gote. C' esteut radicå; mins non pus après, elle atrapéve må l' vinte. Po n' nén cori å docteu tos les djoûs, dji lyi fjhéns des ewalpêymints: li mere trimpéve on linçoû dins del tchôde aiwe et ele lyi rafaxhive li vinte avou. Pwis adon, ele lyi ratoirtchive co ene echêpe di linne dissu.

Dji fjhéns co bén insi come al viye môde, paski dj' n' avéns nén des banslêyes di sôs a cschirer. Epwis, nos parints nos avént aprins a adeuri les efants. Ci n' est k' après ene termene k' on a bén veu ki c' esteut pus laid k' on disrandjmint d' boyea. Dji n' ans nén volou k' ele rintere e scole å moes d' setimbe. Ele a moussî al clinike a Libråmont, c' est po-z î trinner et trinner. Il ont yeu bea li piker tocosté, et analizes par ci; et radios d' totès sôres par la; po dire li vraiy ou çk' il est: i n' veyént nén çk' elle aveut. « Les blankès globules rimagnèt les blancs » dijhént i. C' est todi åjhey a dire, mins pocwè ? pa ké sint ? I n' ont jamwais seu l' fén mot sol må, et c' est k' i l' ont-st evoyî a Bavire. Ké courreye, vozôtes, po l' aler vey ladrî. Cwand c' esteut nén onk di nos deus k' esteut avå les voyes, c' esteut l' ôte. Dj' åreu volou k' vs årîz veu come i l' ont tchåspougnî, ces arlants la. Al fén, elle aveut des touweas ki lyi briként tocosté. I faleut vey come elle esteut ustiyeye. Li pé d' tot, ç' a stî d' nos disfinde di l' aler vey; i nos djhént k' c' esteut po l' bén del pitite. I s' ont ravizé cwand il ont veu k' i gn aveut pus rén a fé.

Dji l' avans veu ndaler on djudi del vesprêye, li 13 di måss; tinoz, come la djudi passé, djoû po djoû. Cwand on-z a stî rcweri l' coir, on-z a trové troes rakeudaedjes. I l' avént ctaeyî disk' å dierin djoû, dandjreus po li discopecî. Vos n' end avoz nén oyou cnoxhance ? On nd a cåzé assez pavår ci, portant, di nosse pôve laide gamene. »

So tot l' tins ki l' pere racontéve, c' esteut a m' toû di divni tot chôze. Dji sondjive ki dj' m' åreu co bén yeu polou tromper; ki ç' n' esteut motoit nén ciddé ki dj' aveu ramoenné li comere di djudi passé; k' i gn aveut bén deus djonnetes ki s' rishonnént dins l' payis et k' les martchands plént vinde di pus d' ene blanke camizole avou on rodje cour so li gavêye a droete. Mins c' esteut, wai, pus foirt ki mi: a fwait k' l' ome plaitive, dj' esteu d' pus a pus seur ki c' esteut bén li minme djin. Sortot k' ça m' rivneut, asteure, ciste afwaire la k' aveut arivé a ene comere di Glaireuse; et k' on lyi aveut fwait èn etermint d' tos les diåles, et ki l' directeur del sicole di Libråmont î aveut vnou lu-minme po fé on cåzaedje divant k' on n' mete li waxhea dins l' trô.

« Et djudi passé, dit-st i l' pere, dji n' avéns k' ces sovnances la e l' tiesse. Nén po lyi dire mes priyires, da. Nonna ca nonna! La dedja ene fåmeuse hapêye ki dji n' mets pus les pîs å tchapau d' l' eglijhe, et k' dji n' croes pus ni a Diu ni a Diåle. Elle est voye et pu c' est tot. Mins ça nos fwait do bén — do bén et do må — di rsondjî a leye. Et bén, vos m' croeroz si vs vôroz, mins li nute di djudi å vénrdi, sol côp d' dijh eures, mi feme s' a rewoeyî dins tos ses etats. Ele vineut d' rever kel gamene rintréve al måjhon pa l' ouxh do ståve, et k' elle esteut atchvalêye so li rampe des montêyes — come elle aveut li marote di s' mete cwand elle esteut ptite — et k' ele houkive si mere tout doûçmint, etot djhant: « moman, û çki vs ôz metou les biyokes da matante Hinriete ? » Et si vwès rivneut come li risdondixhaedje: « biyokes da matante Hinriete… tante Hinriete … iete … biyokes da matante Hinriete… »

C' est a ç' moumint la k' li feme m' a gougnî por mi s' rewoeyî. Dj' esteu djusse ki droveut les ouys ki dj' a oyou ene oto ki pårteut. Dj' a dåré vitment al vite; dj' a co veu les fåres ki rmontént après li gåre d' Anloe. Pu pus rén, ki l' noer tchén do vijhén ki hoûléve al moirt dins l' corti d' l' ome di Fråmont. Il a co bawé deus côps, pwis i s' a tai. Ene hourete di clotchî ki s' aveut rabôré dins li potale do gurnî a volé voye et s' a stî mete a djok so li ptite tchapele del Croes Morea. Elle e co houplé troes cwate côps, pu on n' a pus rén oyou. Li lune louméve sol brouyård ki s' aveut rataslé so les prés d' Noerådour. »

Li feme moutchive si nez et rxhorbeut ses ouys.

Dj' esteu co tot saizi, come onk ki vént di s' fé acsegnî on côp d' makete pa drî l' hanete. Dj' end aveu li tchå d' poye. C' esteut si drole, et c' esteut si vraiy. Mins cwand deus djins ki n' si conoxhèt nén racontèt les minmes cayets so l' minme djoû ey e l' minme plaece, ça n' pout nén-z esse ki des idêyes.

« Vinoz, si vos nd ôz håsse, dit-st i l' ome. Vs ôz ene oto, dowô ? Dj' irans so si tombe al cimintire. »